O Suenio d'o Dragón: A mirada y a distancia a la puerta

O Suenio d'o Dragón: A mirada y a distancia a la puerta

⬇ Descargar

Episode description

Cabecera----------------------------------(1:56) Buen dia, si hue ye mierques as 11 d’o maitín, y somos en Radio La Granja, isto ha de ser….O Suenio d’o Dragón. Dende o vico de San José, en Zaragoza, Ciudat Prisión, continando a luita, día a día, encorriendo suenios Prencipiamos!!!! Dreamer/ Soniador------Raw Power(1:12) Mosica de fundo--------Ambient------Moby (1993). Bueno, ya sabes que si quiers participar u aportar bella cosa a o programa, lo puetz fer d'as siguients trazas: A primera, clamando a o programa en directo a nueu siet seis trenta y seis uitanta y ueito novanta y quatro; nueu siet seis tres seis ueito ueito nueu quatro Tamién, ninviando un mensache a o guasap almadeta osdd seis ueito nueu novanta y ueito zero seis vinte y siet; almadeta seis ueito nueu nueu ueito zero seis dos siet. Y, mesmo, por correu electronico, osueniododragon roba gmail.com, tot chunto y en minusclas; u si lo prefieres, en a pachina d'o mesmo nombre de Radio Patio Facebook. Y hue tamién quereba leyer-te un cuento, tamién tetulau O suenio d'o dragón, d'Estefanía Santana. Siento rudios a l'atro costau d'a paret de piedra, trangos que trascruzan as entranyas d'a montanya y me dispiertan d'o mío suenio milenario. Ubro un d'os míos uellos, pero solament me trobo con a penya espullada, que me rodeya por completo, asinas que torno a zarrar-lo. De nuevo, rudios, ista vegada escuito mas clarament o son d'as ruedas destrutoras y a cursa militar que ya tant bien conoixco... Son amán, pero pasan de largo, sin sisquiera sospeitar que me trobo amagau dimpués d'una fina lamina de penyas, encara endormisquiau y sin fuerzas pa salir a aluenyar-los con as mías luengas de fuego. M'incorporo un poquet y estiro as mías extremidatz. A o mío arredol sonan as monedas y as alfayas, hue sin brilo ni valor, en cayer a totz dos costaus d'o mío cuerpo. Fa tiempo, ya no recuerdo quánto, os hombres habrían plegau a morir encara que solament difuera por veyer o tresoro que m'embolica; un tesoro ya ixuplidau. O tresoro que os hombres de hue buscan ye costodiau por a tierra que, impotent, observa cómo la vuedan y la convierten en terrenos yermos, an no tornará a tener a companyía d'a vida, an remanirá solenca y ixuplidada, igual que yo. Os hombres de hue caminan destruindo a vida, sin estar capaces d'aturar de cometer errors, encara sabendo que son istas errors os que acabarán con ells. Os hombres de hue conducen bestias de fierro y acaban con as ciudatz que ells mesmos s'esforzoron por creyar. Os hombres de hue emponzonyan ríos y mars, ibons y montanyas, flora y fauna, sin que realment les importen as conseqüencias d'os suyos actos. Os hombres de hue ya no se preocupan por a honor, a valentía u l'afecto. Os hombres de hue s'amagan dimpués d'armas de fuego y siescan as vidas a la suya arredol. Ya no visten de metal brillant, agora solament visten d'odio, espanto y sangre. O mundo muere, os animals desapareixen, os sers como yo s'amagan y os hombres prenen o control de tot. A o mío arredol solament i hai foscor y chito de menos o sol que m'iluminaba o rostro quan sulcaba libre os ciels, sin espanto a cosa ni a dengún. Agora, si podese veyer as mías alas, recluyidas contra o mío cuerpo, sé que as glarimas emplirían os míos uellos. Encara que sé que las tiengo en a mía espalda, siento como si me las hesen rancau cruelment, porque ya no se me permite volar. Ya no se me permite salir a la vista de totz y, tal vegada por debilidat, tal vegada por espanto, no se m'ocurre infrinchir ixa lei invisible, que me mantiene aquí atrancau en yo mesmo. Por ixo procuro no mirar dezaga y adormir siempre. Me fa goyo pensar que encara i hai esperanza, sé que existen hombres y mullers, chovens y ancianos, que sienten como yo, que, de bella traza, tamién se sienten atrancaus en un mundo que no consideran o suyo, que miran ent'o futuro y quieren bella cosa millor que o que se les ofreix. Que, igual que yo, deseyan reunir a suficient valor pa chilar-le a o mundo: “No voi a deixar-me endrezar por dengún, no voi a abocar-me debant de dengún, porque yo soi duenyo d'o mío destín”. Ells miran a os suyos liders sin veyer realment un gobernaire sabio, miran a os suyos semellants y se preguntan si realment son iguals a ells, se miran a un espiello y temen que no van a encaixar porque piensan diferent, miran a o mundo y saben que ye morindo. Istas personas serán as solas capaces de cambiar o futuro. Manimenos, dica que ixe día plegue yo seguiré soniando con a libertat. Y os míos deseyos de deixar ista lugubre espelunga, d'extender as mías alas y de descubrir de nuevo o mundo dende as alturas, m'acompanyarán en os míos días de cautiverio y m'aduyarán a seguir vivindo. Por ixo procuro no mirar dezaga y adormir siempre. Viva Zapata---------------Mano Negra (2:02) Quinta Parte: A MIRADA Y A DISTANCIA A la PUERTA. Octubre d'o 2020. Suposemos que ye posible trigar, por eixemplo, a mirada. Suposemos que vusté puede librar-se, asinas sía por un momento, d'a tiranía d'os retz socials que imposan no solament qué se mira y de qué se charra, tamién cómo mirar y cómo charrar. Alavez, suposemos que vusté devanta a suya mirada. Mas alto: de lo immediato a lo local a lo rechional a lo nacional a lo mundial. Lo mira? Cierto, un caos, un esbarachuste, un desorden. Alavez suposemos que vusté ye un ser humano; bai, que no ye una aplicación dichital que, velozment, mira, clasifica, cherarquiza, chudga y entima. Alavez vusté triga qué mirar… y cómo mirar. Podese estar, ye un supuesto, que mirar y chudgar no sían lo mesmo. Asinas que vusté no solament triga, tamién decide. Cambiar a pregunta de “ixo, ye mal u bien?”, a “qué ye ixo?”. Claro, a primera qüestión leva a un debat saboroso (encara i hai debatz?). Y d'astí a o “Ixo ye mal –u bien- porque yo lo digo”. U, tal vegada, i hai una discusión sobre qué ye o bien y o mal, y d'astí a os argumentos y citas con piet de pachina. Cierto, tiene vusté razón, ixo ye millor que recorrer a “likes” y “manetas cobalto”, pero le he proposau cambiar o punto de partida: trigar o destín d'a suya mirada. Por eixemplo: vusté decide mirar a os musulmans. Puede vusté trigar, por eixemplo, entre qui perpetroron l'atentau contra Charlie Hebdo u entre qui marchan agora por os camins de Francia pa reclamar, exichir, imposar os suyos dreitos. ya que vusté ha plegau a istas linias, ye muit prebable que se decante por os “sans papiers”. Claro, tamién se siente vusté en a obligación de declarar que Macron ye un imbecil. Pero, obviando ixa rapida gollada enta alto, vusté torna a mirar os planzons, campamentos y marchas d'os migrants. Vusté se pregunta por o numero. Le pareixen muitos, u pocos, u masiaus, u suficients. Ha pasau d'a identidat relichiosa a la cantidat. Y alavez vusté se pregunta qué quieren, por qué luitan. Y aquí vusté decide si acude a os meyos y os retz pa saber-lo… u les escuita. Supose que les puede preguntar. Les pregunta vusté a suya creyencia relichiosa, quántos son? U les pregunta por qué abandonoron a suya tierra y decidioron plegar a suelos y ciels que tienen unatra luenga, unatra cultura, atras leis, unatro modo? Tal vegada le respondan con una sola parola: guerra. U tal vegada le detallen o que ixa parola significa en a suya realidat d'ells. Guerra. Vusté decide investigar: guerra án? U, mas millor. por qué ixa guerra? Alavez le aclapan con explicacions: creyencias relichiosas, disputas territorials, saquiadura de recursos u, simple y planament, estupidez. Pero vusté no s’aconforma y pregunta por quí se beneficia d'a destrucción, d'o despoblamiento, d'a reconstrucción, d'a repoblación. Troba os datos de diversas corporacions. Investiga a las corporacions y descubre que son en quantos países, y que fabrican no solament armas, tamién autos, codetes interestelars, fornos de microondas, servicios de paquetería, cadieras, retz socials, “conteniu mediatico”, ropa, celulars y computadoras, calzau, alimentos organicos y no, interpresas navals, vendas en linia, trens, chefes de gubierno y gabinetes, centros d'investigación scientifica y no, cadenas d'hotels y restaurants, “fast food”, linias aerias, termoelectricas y, claro, fundacions d'aduya “humanitaria”. Vusté podría decir, alavez, que a responsabilidat ye d'a humanidat u d'o mundo entero. Pero vusté se pregunta si o mundo u a humanidat no son responsables, tamién, d'ixa marcha, planzón, campamento de migrants, d'ixa resistencia. Y plega alavez a concluir que, puede estar, ye prebable, tal vegada, ye un sistema integro o responsable. Un sistema que produz y reproduz o dolor, a qui lo inflichen y a qui lo padeixen. Agora torne vusté a mirada a la marcha que recorre os camins d'a Francia. Supose que son pocos, muit pocos, que solament ye una muller que carga un o suyo pichito. Le importan agora a suya creyencia relichiosa, a suya luenga, as suyas ropas, a suya cultura, o suyo modo? Le importan que sía solament una muller que carga a suya pichito en brazos? Agora s'ixuplide d'a muller por un momento y enfoque a suya mirada solament en a creyatura. Importa si ye varón u fembra u atroa? A suya color de piel? Tal vegada descubra vusté, agora, que o que importa ye a suya vida. Agora, vaiga mas enta allá, dimpués de tot ya plegó vusté dica istas linias, asinas que unas mas no le ferán danyo. Ok, no guaire danyo. Supose que ixa muller le charra y vusté tiene o privilechio d'entender o que le diga. Vusté creye que ella le exichirá que le pida perdón por a color d'a suya piel de vusté, a suya creyencia relichiosa u no, a suya nacionalidat, as suyas antipasaus, a suya luenga, o suyo chenero, o suyo modo? Vusté s’aprecisa a pedir-le perdón por estar qui ye? Aspera que ella le perdone y vusté torne a la suya vida con ixa cuenta apocada? U que ella no le perdone y vusté se diga “bueno, a lo menos lo intenté y soi sincerament arrepentiu d'estar qui soi”? U teme que ella no le charre, que solament le mire en silencio, y vusté sienta que ixa mirada le pregunta “Y tu, qué?”? Si plega vusté a iste razonamiento-sentimiento-angunia-desasperación, alavez, lo lamento, vusté no tiene remeyo: vusté ye un ser humano. Marcos Hall--------------------Panteón Rococó (5:37) -*- Aclariu asinas que vusté no ye un bot, repita l'exercicio en a Isla de Lesbos; en o Penyón de Chibraltar; en a Canal de la Mancha; en Napoles; en o río Suchiate; en o río Bravo. Agora mueva a suya mirada y busque Palestina, Kurdistán, Euskadi y Wallmapu. Sí, lo sé, mareya un poquet… y no ye tot. Pero en ixos puestos, i hai qui (muitos u pocos u masiaus u suficients) tamién luitan por a vida. Pero resulta que conciben a vida ligada inseparablement a la suya tierra, a la suya luenga, a suya cultura, o suyo modo. A ixo que o Congreso Nacional Indichena nos amostró a clamar “territorio”, y que no ye solament un troz de tierra. No tiene a tentación que ixas personas le conten a suya historia, a suya luita, os suyos suenios? Sí, lo sé, tal vegada sía millor pa vusté recorrer a Wikipedia, pero no le retanta l’escuitar-lo dreitament y tractar d'entender-lo? Torne agora a ixo que ye entre os ríos Bravo y Suchiate. S'amane a un puesto que se diz “Morelos”. Un nuevo amanamiento d'a suya mirada a o municipio de Temoac. Enfoque agora a comunidat d’Amilcingo. Mira vusté ixa casa? Ye a casa d'un hombre que en vida levó o nombre de Samir Flores Soberanes. Frent a ixa puerta estió asasinau. O suyo delito? Oposar-se a un megaprochecto que represienta muerte pa la vida d'as comunidatz a las qualas perteneixe. No, no m'entivoqué en a redacción: Samir ye asasinau no por esfender a suya vida individual, sino a d'as suyas comunidatz. Mas encara: Samir estió asasinau por esfender a vida de cheneracions que encara no son ni pensadas. Porque pa Samir, pa las suyas companyeras y companyers, pa os lugars orichinarios agrupaus en o CNI y pa nusatras, nusatros, nusatroas, zapatistas, a vida d'a comunidat no ye bella cosa que transcorra solament en o present. Ye, sobre tot, o que vendrá. A vida d'a comunidat ye bella cosa que se construye hue, pero pa o maitín. A vida en a comunidat ye bella cosa que s'hereda, pus. Vusté creye que a cuenta s’apoca si os asasinos –l'intelectual y o material- piden perdón? Piensa que a suya familia, a suya organización, o CNI, nosotr@s, quedaremos conformes con que pidan perdón os criminals? “Me perdonen, yo lo sinyalé pa que os sicarios procedesen a executar-lo, y siempre he estau un boquifloxo. Veyeré de correchir-me, u no. Ya les pidié perdón, agora saquen o suyo planzón y imos a completar a termoelectrica, porque si no, se van a perder muitos diners” Vusté suposa que ixo asperan, asperamos, que por ixo luitan, luitamos? Pa que pidan perdón? Que declaren “*desculpen, sí, asasinamos a Samir y, de paso, con iste prochecto, asasinamos a las suyas comunidatz. Ya pus, nos perdone. Y si no nos perdonan, pus no nos importa, o prochecto s'ha de completar”? Y resulta que os mesmos que pedirían perdón por a termoelectrica, son os mesmos d'o Tren mal clamau “Maya”, os mesmos d'o “corredor transistmico”, os mesmos de presas, minas a ciel ubierto y centrals electricas, os mesmos que zarran buegas pa aturar a migración provocada por as guerras que ells mesmos alimentan, os mesmos que acazan a o Mapuche, os mesmos que ixarrallonan a o Kurdo, os mesmos que destruyen Palestina, os mesmos que disparan a os afroamericanos, os mesmos que esclatan (directa u indirectament) a treballadors en qualsiquier rincón d'a planeta, os mesmos que cautivan y enalteixen a violencia de chenero, os mesmos que prostituyen a la nineza, os mesmos que l’espían a vusté pa saber qué le fa goyo y vender-le ixo -y si no le fa goyo brenca, pus fan que le faiga goyo-, os mesmos que destruyen a naturaleza. Os mesmos que quieren fer-le creyer, a vusté, a os de demás, a nusatr@s, que a responsabilidat d'ixe crimen mundial y en marcha, ye responsabilidat de nacions, de creyencias relichiosas, de resistencia a o progreso, de conservadors, de luengas, d'historias, de modos. Que tot se sintetiza en un individuo… u individua (no ixuplidar a paridat de chenero). Si se podese ir a totz ixos cantons d'ista planeta moribunda, qué fería vusté? Bueno, no sabemos. Pero nusatras, nusatros, nusatroas, zapatistas, iríanos a aprender. Claro, tamién a bailar, pero una coseta no excluye a l'atra, creyo. Si i hese ixa oportunidat seríanos dispuest@s a arriscar-lo tot, tot. No solament a nuestra vida individual, tamién a nuestra vida colectiva. Y si no existise ixa posibilidat, luitaríanos por creyar-la. Por construir-la, como que si d'un barco se tractase. Sí, lo sé, ye una locura. Bella cosa impensable. A quí se le ocurriría que o destín de qui resisten a la termoelectrica, en un muit chicot rincón de Mexico, le podría intresar a Palestina, a o Mapuche, a o basco, a o migrant, a l’afroamericano, a la choven ambientalista sueca, a la guerrera kurda, a la muller que luita en unatra parte d'a planeta, a o Chapón, a China, a las Coreas, a Oceanía, a l'Africa mai? No habríanos de, en cambeo, ir, por eixemplo, a Chablekal, en Yucatán, a o local de l'Equipo Indignación, y reclamar-les: “Ey! Vustés son de piel blanca y son creyents, pidan perdón!”? Quasi soi seguro que responderían: “no i hai problema, pero asperen o suyo redolín, porque agora somos ocupad@s en acompanyar a qui se resisten a o Tren Maya, a qui sufren espullos, persecución, garchola, muerte.” Y adhibirían: “Amás hemos d'atender l'acusación que o supremo nos fa que somos financiadas por os Iluminatti como parte d'un complot interplanetario pa aturar a la 4T”. D'o que sí soi de seguras ye que usarían o verbo “acompanyar”, y no os de “endrezar”, “mandar”, “conducir”. U habríanos de millor invadir as Europas a o chilo de “rindan-se cara-palidas!”, y destruir o Partenón, o Louvre y o Prau y, en cuenta d'esculturas y pinturas, emplir tot de bordaus zapatistas, especialment de cubre bocas zapatistas –que, dito sía de paso, son eficaces y boniquetz-; y, en cuenta de pastas, mariscos y paellas, imposar o consumo de elotes, cacaté y yerba mora; en cuenta de refrescos, vins y bieras, pozol obligatorio; y qui salga a la carrera sin pasamontanyas, pinyora u garchola (sí, opcional, porque tampoco cal exacherar); y exclamar “A veyer, ixos rockeros, marimba obligatoria! Y dende agora puras cumbias, cosa que reggaeton (le retanta, verdat?)! A veyer tu, Panchito Varona y Sabina, os de demás a os coros, se ranquen con “Cartas Marcadas”, y en loop, encara que nos den as diez, as once, as dotze, a una, as dos y as tres… y ya, porque manyana cal amadrugar! Sientes unatro tu, ex rei pietz-en-polvorosa, deixa en paz a ixos alifantes y mete-te a cocinar! Sopa de carbaza pa toda a corte! (lo sé, a mía crueldat ye exquisita)? Agora me diga: vusté creye que a baruca d'os d'alto ye que les obliguen a pedir perdón? No será que o que les puebla o suenio de cosetas fierizas ye que desapareixcan, que no importen, que no se les prenga en cuenta, que sían brenca, que o suyo mundo s'esvoldregue sin tasament fer rudio, sin dengún que les recuerde, que les ericha estactuas, museos, canticos, días d'alzar? No será que les da panico a posible realidat? Corrrido de la muerte de Emiliano Zapata------------Amparo Ochoa (4.21) -*- Estió d'as pocas vegadas que o defunto SupMarcos no recorrió a un símil cinefilo pa explicar bella cosa. Porque, no son vustés pa saber-lo, ni yo pa contar-les, o defunto podeba referir as etapas d'a suya curta vida, cadaguna, a una cinta. U acompanyar una explicación sobre a situación nacional u internacional con un “como que en a cinta tal”. Claro, mas d'una vegada heba de recomponer o guión pa que s'achustase a lo narrau. Como que a mayoría de nusatros no hebanos visto o film referiu, y no tenebanos sinyal pa consultar en os celulars a wikipedia, pus le creyebanos. Pero no nos esbarremos d'o tema. Asperen, creigo que lo deixó escrito en belún d'ixos papers que fartan o suyo bául d'as memorias… Aquí ye! Va pus: “Pa entender a nuestra anglucia y a grandaria de nuestra gosadía, imachinen que a muerte ye una puerta que se cruceya. I habrá muitas y variadas especulacions sobre o que i hai dezaga d'ixa puerta: o ciel, l’infierno, o limbo, a no-cosa. Y sobre ixas opcions, decenas de descripcions. A vida, alavez, podría estar concebida como o camín enta ixa puerta. A puerta, a muerte pus, sería asinas un punto de plegada… u una interrupción, l’impertinent tallo de l'ausencia ferindo l'aire d'a vida. A ixa puerta se plegaría, alavez, con a violencia d'a tortura y l’asasinato, o desenfortunio d'un accident, o penoso estrenyir a puerta en una malotía, a cansera, o deseyo. Ye decir, encara que a mayoría d'as vegadas se plegaba a ixa puerta sin deseyar-lo ni pretender-lo, tamién sería posible que ise una esleción. En os lugars orichinarios, hue zapatistas, a muerte yera una puerta que se plantaba quasi a l'inicio d'a vida. A nineza se tozaba con ella antes d'os 5 anyos, y la cruciaba entre calenturas y zurreras. O que faciemos o primer de chinero de 1994 estió tractar d'aluenyar ixa puerta. Claro, calió estar disposaus a cruciar-la pa aconseguir-lo, encara que no lo deseyasenos. Dende alavez toda nuestra falera ha estau, y ye, por aluenyar ixa puerta lo mas posible. “Prolargar a esperanza de vida”, dirían os especialistas. Pero vida digna, adhibiríanos nusatr@s. Aluenyar-la dica aconseguir colocar-la a un costau, pero muit abance d'o camín. Por ixo diciemos a l'inicio de l'alzamiento que “pa vivir, morimos”. Porque si no heredamos vida, ye decir camín, alavez pa qué vivimos?” -*- Heredar vida. Ixo ye precisament o que le preocupaba a Samir Flores Soberanes. Y ixo ye o que puede sintetizar la luita d'o Frent de Pueblos en Esfensa de l'Augua y d'a Tierra de Morelos, Puebla y Tlaxcala, en a suya resistencia y rebeldía contra a Termoelectrica y o clamau “Prochecto Integral Morelos”. A as suyas demandas d'aturar y desapareixer un prochecto de muerte, o mal gubierno responde argumentando que se perderían muitos diners. Astí, en Morelos, se sintetiza a confrontación actual en totz: diners versus vida. Y en ixe enfrontinamiento, en ixa guerra, garra persona honesta habría d'estar neutral: u con os diners, u con a vida. Asinas que, podríanos concluir, la luita por a vida no ye una obsesión en os Pueblos orichinarios. Ye mas bien… una vocación… y colectiva. Vale. Salut y que no ixuplidemos que perdón y chusticia no son lo mesmo. Dende as montanyas d'os Alpes, dubdando qué invadir primer: Alemanya, Austria, Suiza, Francia, Italia, Eslovenia, Múnegu, Liechtenstein? Nah, ye chanza… u no? O SupGaleano practicando o suyo “gomecatizo” mas elegant. Mexico, Octubre d'o 2020. Zapata está en la jungla---------------Hechos Contra el Decoro (2:15) D'o Quaderno d'Apuntes d'o Gato-Can: Una montanya en alta mar. Parte I: A navata. “Y en os mars de totz os mundos que en o mundo son, se miroron montanyas que se moveban sobre l'augua y, con o rostro negau, mullers, hombres y atroas sobre ellas”. “Cronicas d'o maitín”. Don Durito d'a Lacandona. 1990. A o tercer intento fallido, Maxo quedó pensativo y, dimpués d'uns segundos, exclamó: “Quiere lazo”. “Te lo dicié”, obvió Gabino. As restas d'a navata flotaban dispersas, chocando unas con atras a o gusto d'a corrient d'o río que, fendo honor a o suyo nombre de “Colorado”, se pintaba d'o bardo royisco que rancaba de las marguinas. Clamoron alavez a un escuadrón miliciano de caballería, que plegó a o ritmo d'a “Cumbia Sobre o Río Suena”, d'o mayestro Celso Piña. Estioron empazando os lazos y facioron dos tramos largos. Mandoron a un equipo a l'atro costau d'o río. Amarraus os suyos lazos a la navata, totz dos grupos podrían controlar o trayecto d'a nau sin que acabase desfeita, arrocegada o manullo de troncos por un río que ni sisquiera se daba por enterau de l'intento de navegación. O desproposito en curso surtió dimpués que se decidió a invasión…, perdón, a visita a os cinco continentes. Y pus ya ni modos. Porque, quan se votó, y a la fin o SupGaleano les dició “son locos, no tenemos barco”, Maxo respondió: “femos un”. Rapido empecipioron a fer propuestas. Como que tot l'absurdo en tierras zapatistas, a construcción d'o “barco” convocó a la banda d'Esfensa Zapatista. “As companyeras van a morir miserablement”, sentenció Esperanza, con o suyo ya lechendario optimismo (en bell libro a nina trobó ixa parola y entendió que yera pa referir-se a bella cosa horrible y irremeyable, y la usa a o contentillo: “as míos “mamaces” me pentinoron miserablement”, “A mayestra me metió falta miserablement”, y asinas), quan a o quarto intento, a navata se desmadaxó quasi immediatament. “Y os companyers”, se sintió o Pedrito obligau a adhibir, dubdando si a solidaridat de chenero yera convenient en ixe destín… miserable. “Nah”, replicó Esfensa. “Companyers como que quiera remetes, pero companyeras… án vas a trobar? Companyera, en veras companyera, no qualsiquiera”. A colla d'Esfensa yera colocada estratechicament. No pa contemplar os avatares d'os comités pa construir o barco. Esfensa y Esperanza teneban presa d'as mans a Calamidad, qui ya heba intentau dos vegadas lanzar-se a o río pa rescatar a navata, y en todas dos fuo “placada” por o Pedrito, o Pablito y l'amau Amado. O caballo choco y o gato-can estioron enrollaus dende o ranque. Se preocupaban innecesariament. Quan o SupGaleano veyió que plegaba l’horda, asignó 3 pilotons de milicianas en la marguina d'o río. Con a suya habitual diplomacia y sin deixar de fer a riseta, o Sup les dició: “Si ixa nina plega a l'augua, todas mueren”. El señor Durito y yo-----------------León Gieco (4:29) Dimpués de l'exito en o sexto intento, os comités prebaban cargando a navata d'o que clamoron “cosetas esencials” pa o viache (una especie de kit de supervivencia zapatista): un morral de turradas, panela, una morraleta de café, qualques bolas de pozol, un tercio de lenya, un troz de nailon por si pleve. Quedoron contemplando y se dioron cuenta que bella cosa faltaba. Claro, no tardoron en trayer una marimba. Maxo estió an o Monarca y o SupGaleano revisaban uns disenyos d'os quals les contaré en unatra ocasión y dició: “Siente, Sup, quiere que les mandes carta a os de l'atro costau: que busquen lazo y que lo empazan pa que sía un buen de largo, y lanzan dica aquí y alavez dende as dos marguinas imos movendo o “barco”. Pero quiere que s'organicen, porque si cada qui lanza una cuerda por o suyo costau, pus nomás no plegan. Quiere que os empardan pus, y organizaus”. Maxo no asperó a que o SupGaleano salise d'o suyo desconcierto, y tractase d'explicar-le que i heba una gran diferencia entre una navata feita con troncos *amarraus con bejuco, y un barco pa cruciar l'Atlantico. Maxo se fuo a supervisar a preba d'a navata con toda a carga. Discutioron quí puyaba pa prebar con personas, pero o río latigueaba con una remor tetrica, asinas que optoron por fer un monyaco y ligar-lo enmeyo d'a embarcación. Maxo yera como l'incheniero naval porque, fa anyos, quan una delegación zapatista estió a emparar o campamento Cucapá, se ficó a o Mar de Cortés. Maxo no explicó que quasi s'afoga porque o pasamontanyas se le apegó a nariz y boca y no podeba alentar. Como viello lupo de mar explicó: “ye como un río, pero sin corrient, y mas dople, un buen tanto, como que a basa de Miramar”. O SupGaleano yera tractando de deszifrar cómo se diz “lazo” en alemán, italián, francés, anglés, griego, euskera, turco, sueco, catalán, finlandés, etc., quan a mayor Irma s'amanó y le dició “mete-le que no son solencas”. “Ni solencos”, adhibió o tenient coronel *Rolando. “Ni solencoas”, aventuró a Marijose, que plegó pa pedir a os musicaires que faigan una versión d'o Ibón d'os Cisnes pero en cumbia. “Asinas, alegre pus, que se bailen pus, que no sía triste o suyo corazón”. Os musicaires preguntoron qué coseta ye “cisnes”. “Son como que guites pero mas boniquetz, como que que estiroron muito a suya foyeta y asinas quedoron. Que sía que son como chirafas pero caminan como patos”. “Se minchan?”, preguntoron os musicaires, que sabeban que ya yera a hora d'o pozol y solament heban plegau pa deixar a marimba. “Cómo creyes!, os cisnes se bailan”. Os musicaires se dicioron que una versión de “pollito con papas” podría servir. “Lo imos a estudiar”, dicioron, y se fuoron a prener pozol. Entremistanto Esfensa Zapatista y Esperanza convenceban a Calamidad que, ya que o SupGaleano yera ocupau, a suya “champa” yera vueda y yera muit prebable que hese amagau un paquet de mantecadas en a caixa d'o tabaco. Calamidad dubdaba, asinas que habioron de decir-le que allá podrían chugar a las palometas. Se fuoron. O Sup les veyió aluenyar-se, pero no se preocupó, yera imposible que trobasen o esconderite d'as mantecadas, amagadas baixo bolsas de tabaco floreciu, y, endrezando-se a o Monarca y sinyalando uns diagramas, le preguntó “Yes seguro que no se funde? Porque se veye que va a estar pesau”. O Monarca quedó pensando y respondió: “De rapiconté”. Y dimpués dició, serio: “pus que leven vuixigas, asinas flotan” (nota: vuixigas = globos). O Sup sospiró y dició: “mas que un barco, o que amenestemos ye un poquet de cordura”. “Y mas lazo”, adhibió o SubMoy, que iba plegando chusto en o momento en que a navata, dica o tope de carga, se fundiba. Mientres en la marguina o grupo de Comités contemplaba as restas d'o naufrachio y a marimba flotando patas alto, belún dició: “suerte que no puyamos l'equipo de son, ixe ye mas caro”. Totz aplaudioron quan salió a flote o monyaco de trapo. Belún, previsor, le heba meso, baixo os brazos, dos vuixigas infladas. Doi fe. Miau-Guau. O pozol, d'o nahuatl pozolli, ye una bebida espesa, a pur de cacau y panizo d'orichen mesoamericano que sigue estando consumida y muit popular a o sud de Mexico, en especial en o estau de Tabasco, an ye a bebida tradicional y orichinaria.​ Orichinalment os Mayas de Tabasco lo clamoron buk'a Las flores--------------Café Tacuba (2:16) Seguiremos informando, la luita sigue. Y, por hue, iste ha estau o suenio de hue. Ya sabes que, si t'ha feito goyo, t'aspero o proximo mierques en Radio La Granja, en o 102.1 d'a FM. Entremistanto, nos veyemos en os suenios, nos ascuitamos en la Radio. Salut!!!! Baby please don’t go/ Chiqueta, por favor, no vaigas---------------John Lee Hooker(2:27)
No chapters are available for this episode.